Hongkong. Wprowadził zasadę opodatkowania wyłącznie źródeł miejscowych przychodów. Dwa wyjątki dotyczą opodatkowania instytucji finansowych od przychodów za granicą oraz odsetek z zagranicy, pochodzących od innych podmiotów niż instytucje bankowe. Mimo statusu oazy podatkowej obowiązują unormowania prawne, których celem jest zapobieganie niepłaceniu podatków.
Tajlandia. Powołano Bangkok International Banking Facilities (BIBF). Przepisy bankowe uproszczono i uelastyczniono. BIBF wprowadziła 10% preferencyjny podatek od osób prawnych.
Labuan. Oferuje bardzo atrakcyjne opodatkowanie, bądź to w maksymalnej wysokości 20 tys. dolarów malezyjskich, bądź też 3% maksymalną stawkę. Pozwala bankom zagranicznym przeprowadzać operacje wyłącznie w walucie obcej. Mankamentem jest brak wystarczającej infrastruktury.
Tajwan. W latach 90. wydano tam przepisy prawne regulujące działalność zagranicznych banków. Są one zwolnione z podatku przemysłowego i opłat stemplowych. Banki zagraniczne mają możliwość angażowania się w szeroki zakres czynności, w tym m.in. zarządzanie funduszami powierniczymi, obrót papierami wartościowymi, pośredniczenie w transakcjach futures.
Kajmany. Na wyspach działa około 540 banków i funduszy powierniczych, w tym 70 przedstawicielstw kilkudziesięciu największych banków na świecie. Działają tam m.in. takie gigantyczne instytucje amerykańskie jak: Merill Lynch, Goldman Sachs, Bank of America, Chase Manhattan Bank, Republic National Bank of New York i US Trus Company.
Nauru. Jedyne obciążenie fiskalne tam istniejące to niskie opłaty importowe od tytoniu i alkoholi. Mankamentem Nauru jest ciągły brak lokalnych ekspertów w dziedzinie prawa, bankowości, rachunkowości. W rezultacie czynności tego typu są dokonywane na zlecenie lokalnych firm za granicą.
Nevis. Wyspa położona na wschód od Puerto Rico. W 1984 r. rząd Nevis świadomie uczynił wyspę oazą podatkową. Przyjęty akt normatywny the Nevis Business Corporation Ordinance (NBCO) z 1984 r. stworzył bardzo dogodne warunki dla działalności spółek oraz rozluźnił kontrolę dewizową. Podmioty lokalne, zajmujące się handlem, hotelarstwem i pośrednic­twem nieruchomościami podlegają ustawie z 1885 r. (Companies Act 1885 – Chapter 335). Stanowi ona, że stawki podatkowe wynoszą do 50%. Możliwe jest natomiast skorzystanie ze zwolnienia podatkowego na okres do 15 lat. Natomiast spółki utworzone na mocy NBCO nie są opodatkowane od osiągniętego zysku. Tenże akt stanowi, jaka działalność jest uznana za nie mającą związku z działalnością gospodarczą, a mianowicie:
- prowadzenie rachunków bankowych,
- udział w posiedzeniach dyrektorów lub wspólników,
- prowadzenie obsługi finansowej spółek,
- inwestowanie w akcje spółek istniejących na Nevis,
- utrzymywanie biura,
- działalność zarejestrowanych agentów.
(more…)

Znaczna część środków w oazach podatkowych pochodzi z prania brudnych pieniędzy. Polega ono na tym, aby za pomocą różnych działań ukryć nielegalne pochodzenie uzyskanych pieniędzy, co umożliwia ich bezkarne włączenie do obrotu finansowego i gospodarczego. Przedmiotem „prania” jest pieniądz gotówkowy bądź pieniądz depozytowy (kredytowy) lub inne wartości majątkowe, pochodzące – bezpośrednio lub pośrednio – z występku lub przeznaczone na jego dokonanie. Wynika stąd, że mieszczą się tu również pieniądze, które są przeznaczone na finansowanie przygotowawczych czynności przestępczych. Dotyczy to także wartości majątkowych, które przez wielokrotne procesy oczyszczania zatracają związek z przestępczym źródłem stając się w rezultacie obiektem inwestycji i przelewów dokonywanych w dobrej wierze. Celem czynności oczyszczających jest uzyskanie przez pieniądze, pochodzące z przestępstwa, formy niezbędnej dla legalnej użyteczności. Dla osiągnięcia tego celu pieniądze muszą być uwolnione od wszelkich śladów dotyczących ich pierwotnego pochodzenia lub transferu.
Włączenie systemu bankowego w proceder prania brudnych pieniędzy jest związane z kluczową pozycją banków w obrocie pieniężnym. Poza systemem bankowym nie istnieje żaden inny system, który byłby w stanie transformować i przelewać ogromne ilości pieniędzy. W procesie prania brudnych pieniędzy rozróżnia się dwa zasadnicze etapy. Pierwszy obejmuje wszelkie działania służące oczyszczaniu pieniędzy ze śladów wskazujących na ich przestępczy charakter lub pochodzenie i to w możliwie najkrótszym czasie. Jest to osiągane dzięki takim operacjom jak wymiana brudnych pieniędzy na inną walutę bądź zamiana brudnych pieniędzy na wartości majątkowe, którymi można łatwo dysponować, czyli takie jak papiery wartościowe na okaziciela czy kamienie szlachetne. Ponadto w ramach pierwszego etapu następuje przekazywanie pieniędzy do innych państw, otwieranie kont w bankach i towarzystwach finansowych, spekulacje giełdowe oraz inwestycje.

(more…)

Mechanizm transferu zysków poprzez zaniżanie lub podwyższanie cen zakupu i sprzedaży towarów i usług polega na sztucznej manipulacji tymi cenami. Podobnie można manipulować kosztami utrzymania, fikcyjnie je zaniżając lub podwyższając. Inaczej mówiąc, koszty obrotu towarowo-usługowego oraz utrzymania mogą być różnicowa­ne dla określonych kontrahentów, którzy zazwyczaj są ze sobą powiązani. Stopień powiązań podmiotów występujących w oazach podatkowych zależy od ich formy. A oto podstawowe spośród nich:
Spółka handlowa. Nie należy się dać zwieść określeniu handlowa. Setki tego typu spółek istnieją w Andorze, Liberii czy innych oazach, korzystając z lokalnych przywilejów przysługujących spół­kom handlowym. Tymczasem spółki te nie tylko pośredniczą w ku­pnie – sprzedaży, ale i prowadzą działalność usługową i pro­dukcyjną.
Spółka holdingowa. Spółki te wiążą się z posiadaniem akcji, wkładów bankowych, papierów wartościowych czy nieruchomości. Są one również wykorzystywane dla prowadzenia działalności hand­lowej lub biernego zarządzania wkładami. W oazach nie zwraca się szczególnej uwagi na fakt, czy działalność i forma organizacyjna tych spółek odpowiada ich nazwie. Wynika to m. in. stąd, że spółki holdingowe korzystają z dalej idących preferencji niż spółki hand­lowe.
Fundusz powierniczy. Fundusze zakładane są w celu dokonania zyskownego zakupu, zarządzania papierami wartościowymi lub nieruchomościami, wykorzystując do tego pieniądze innych. Klientami tych funduszy są z reguły cudzoziemcy.
Uwięzione spółki ubezpieczeniowe. Często firmy mające wiele zobowiązań ubezpieczeniowych spotykają się z następującym problemem. Jeżeli chciałyby zaoszczędzić na ubezpieczeniu tworząc własne rezerwy na pokrycie strat, to rezerwy takie nie byłyby zazwyczaj zwolnione od podatku. Jeśli natomiast ubezpieczono by w 100% wszystkie możliwe ryzyka, to koszty byłyby ogromne. Występują ponadto nawet takie ryzyka, dla których trudno znaleźć ubezpieczyciela, jak na przykład odpowiedzialność wydawców gazet za zamieszczane teksty. Wówczas rozwiązanie może polegać na tym, że zamiast poszukiwać ubezpieczyciela można stworzyć własną firmę ubezpieczeniową i zlokalizować ją w takim miejscu, w którym obciążenie fiskalne działalności ubez­pieczeniowej jest niewielkie, a ponadto firma taka działa w ukryciu i niejako na uwięzi. Stworzenie takiej firmy zezwala również jej właścicielom na wykorzystanie środków rezerwowych jako źródła finansowania innej działalności. Wiele państw zachodnich, w tym Stany Zjednoczone, zwalczają ubezpieczanie się we własnej firmie.
Towarzystwo żeglugowe. Istnieje możliwość rejestracji statków w takich krajach jak Kostaryka, Honduras, Liberia, Malta, Panama i Cypr, zakładając tam firmę żeglugową i rejestrując ją za niewielką opłatą. Rezultatem jest uiszczanie niższych należności od posiadanych jednostek pływających oraz mniej rygorystyczne wymogi w inspekcji technicznej. Towarzystwa żeglugowe zarejestrowane w oazach unikają też następstw restrykcji stosowanych w niektórych krajach macierzystych. I tak np. kraje arabskie nie wpuszczają do swych portów statków zawijających do Izraela, a Chiny stosują podobne utrudnienia wobec statków zawijających na Tajwan. Również w przypadku międzynarodowej blokady – dotyczyło to Iraku po dokonaniu inwazji na Kuwejt- okazała się ona częściowo nieskuteczna, ponieważ rząd Saddama Hussejna korzystał ze statków zarejestrowanych w oazach.
Linia lotnicza. Czasami pod nazwą linii lotniczej zarejestrowany jest jeden własny samolot, w skrajnym przypadku bywa i tak, że nie istnieje nawet jedna maszyna latająca, a fikcyjna linia lotnicza zarejestrowana jest po to, aby jej właściciel – na mocy obowiązujących przepisów międzynarodowych – mógł korzystać ze zniżek dla siebie i rodziny w innych liniach lotniczych.
Bank zamorski. Jest regułą w skali międzynarodowej, iż uzyskanie zgody na założenie banku jest uwarunkowane, co najmniej, spełnieniem następujących wymogów:
1) posiadanie kapitału;
2) legitymowanie się właściwymi kwalifikacjami profesjonalnymi;
3) nienaganna reputacją.
(more…)

Oazami są przede wszystkim kraje o niewielkiej i często ubogiej ludności oraz małej powierzchni. Zgodnie z terminologią stosowaną przez ONZ, nazywa się je mikropaństwami.
Znikomość własnych źródeł podatkowych, związana z małą liczbą ludności, brak własnych surowców, niewłaściwe proporcje pomiędzy podstawowymi sektorami ekonomicznymi, niewielka aktywność gospodarcza skłania mikropaństwa do szukania innych możliwości pomnażania dochodów publicznych. Taką możliwość wiele z nich upatrzyło sobie w rozwoju sektora usług finansowych. Pozyskiwanie kapitału zagranicznego przejawia się w przychylnym ustawodawstwie podatkowym oraz liberalnym ustawodawstwie dewizowym. Dodatkowo oferowany jest bogaty wachlarz usług bankowych.
Decyzje o niskim opodatkowaniu mają często charakter polityczny. Zmierzają one do tego, aby kraje słabo rozwinięte gospodarczo mogły równoważyć własny niedorozwój ekonomiczny poprzez przyciąganie i prowadzenie na swoim terenie międzynarodowej działalności finansowej. Przyczyną niskich podatków w mikropaństwach jest również mała wydajność źródeł fiskalnych. Znikome dochody ludności oraz skromne majątki w tych krajach uniemożliwiają uzyskiwanie przez budżet państwa znaczniejszych wpływów. W konsekwencji ma miejsce raczej opodatkowanie działalności finansowej i handlu międzynarodowego.
Istnieją różne możliwości klasyfikowania oaz podatkowych w zależ­ności od przyjętych kryteriów. oazy podatkowe mogą być klasyfikowane głównie ze względu na zakres oferowanych korzyści finansowych oraz ze względu na ich poziom. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z oazami ogólnymi i specjalistycznymi. Natomiast w drugim – z oazami:
1) bezpodatkowymi,
2) w których istnieją podatki, lecz ich wysokość jest nieznaczna,
3) w których istnieje normalny system podatkowy, ale równocześnie można skorzystać w określonych okolicznościach ze szczególnych przywilejów.
Z punktu widzenia zakresu korzystania z przywilejów oferowanych w oazach podatkowych, można rozróżnić oazy ogólne i oazy specjalistyczne.
Oazy ogólne oferują najszerszy zakres korzyści podatkowych i finansowych. Są to z reguły minipaństwa lub terytoria kolonialne. W celu przyciągnięcia klientów oferują one największe gwarancje gospodarcze, fiskalne, sądowe i polityczne.
Z kolei oazy specjalistyczne posiadają rozwiniętą i zróżnicowaną gospodarkę. Zachowana jest właściwa proporcja pomiędzy sektorem pozyskiwania surowców a produkcją i usługami. Sektor finansowy może zajmować znaczące miejsce, ale w żadnym przypadku nie stanowi jedynego źródła dochodów publicznych. W niektórych oazach specjalistycznych istnieją stosunkowo wysokie podatki przy równoczesnym atrakcyjnym obciążeniu fiskalnym specyficznych gałęzi gospodarki lub grup podatników. W efekcie są one często strefami podatkowymi, będącymi ogniwem pośrednim między strefami o wysokim a niskim obciążeniu podatkowym. Na przykład Holandia – kraj o wysokich podatkach – uchodzi za jedną ze specjalistycznych oaz podatkowych. Wynika to z art. 13 prawa o spółkach z 1969 r., który to przyznaje zwolnienie od podatku spółkom holdingowym, uczestniczącym w inwestycjach poza Holandią. Kraj ten zawarł również jedną z największych liczb bardzo korzystnych umów bilateralnych, co stwarza możliwość czerpania z nich korzyści przez osoby trzecie.
Niektóre z obecnych oaz specjalistycznych miały w przeszłości charakter ogólny, ale na skutek presji ze strony państw uprzemysłowionych musiały ograniczyć zakres oferowanych usług podatkowych.
Oazy podatkowe można podzielić na 5 kategorii.
Pierwsza – to kraje, w których dochody, przyrost kapitału i majątku nie są opodatkowane. Można by je nazwać rzeczywistymi rajami podatkowymi. Do tej grupy należą Bahrajn, Nowe Hebrydy (obecnie Yanuatu) i Kajmany. Cechuje je nie tylko bardzo korzystna sytuacja fiskalna, ale i bardzo liberalne i elastyczne prawo, dopuszczające uproszczoną formę zakładania i prowadzenia spółek.
Druga – to państwa, które pobierają podatek dochodowy jedynie według zasad terytorialnych. Oznacza to, że takie kraje jak Kostaryka, Hongkong, Haiti, Liberia, Panama i Filipiny co prawda ściągają podatek dochodowy, ale tylko od dochodów, które wynikają z działalności wewnątrzkrajowej. Wszystkie dochody wynikające z zagranicznych źródeł, pozostają wolne od podatków. Oznacza to, że wszystkie dywidendy, oprocentowanie i należności licencyjne, które wpływają z zewnątrz, mogą być podatkowo tezaurowane, co dla firm jest wyjątkowo korzystne.
Trzecia – to kraje o niskim opodatkowaniu. Może to wynikać albo ze stosowanej praktyki (jak np. na Isle of Man i wyspach w Kanale La Manche), albo też z obowiązywania umowy podatkowej (co dotyczy szczególnie Antyli Holenderskich).
(more…)

Ideałem dla każdego przedsiębiorcy jest prowadzić działalność gospodarczą w takim systemie podatkowym, w którym nie ma w ogóle podatków lub są one niewielkie, ponieważ wysokie podatki i biurokratyczne przeszkody są często największym hamulcem dynamicznego rozwoju prywatnych przedsiębiorstw.
Wiele krajów świata, aby osiągnąć znaczny rozwój gospodarczy, spełniło ten przyjemny sen, w związku z czym usunęło szereg biurokratycznych przeszkód, a następnie zredukowało lub zlikwidowało jakiekolwiek formy podatków bezpośrednich odnoszących się do określonego prawnego typu spółek, lub form rezydencji (stałego pobytu). W ostatnich dziesięcioleciach nastąpił niewiarygodny rozwój „rajów podatkowych”, które poprzez likwidowanie ograniczeń i liberalizację jurysdykcji zwabiły zagranicznych inwestorów, którym bez tych udogodnień byłoby ciężko w takim miejscu rozwinąć biznes. Z biegiem czasu wiele krajów takich jak Kajmany, Bahamy stało się znaczącymi centrami finansowymi, w odróżnieniu od przeszłości, kiedy to czerpały korzyści przede wszystkim z produkcji trzciny cukrowej oraz niezbyt rozwiniętego przemysłu turystycznego. Przypływ kapitału do tych miejsc spowodował zainteresowanie się nimi banków, trustów i zakładów ubezpieczeniowych, które chciały znaleźć się w centrum zainteresowania, toteż nikogo nie dziwi, że w wielu, przede wszystkim karaibskich „rajach” znajdują się filie najbardziej znanych na świecie instytucji finansowych zarządzających wielomiliardowymi majątkami klientów tęskniących za usługami, których kontynentalne banki nie mogą zaoferować, a jeśli już to za wysoką opłatą.
Co doprowadziło tak wiele krajów do zmian przepisów podatkowych i istotnego zliberalizowania jurysdykcji w zakresie gospodarczym? Przede wszystkim dążenie do przyciągnięcia kapitału zagranicznego, który przy braku tego rodzaju udogodnień nie miałby najmniejszych powodów, aby skierować wzrok na te właśnie obszary. Po drugie kapitał zagraniczny staje się źródłem zysku rezydujących na miejscu spółek, które oferują mu swoje usługi. W ten sposób dochodzi do szybkiego rozwoju specjalistycznych usług finansowych, których kapitał zagraniczny wymaga lub potrzebuje w swojej działalności handlowo-inwestycyjnej.

Gospodarki, które przed przyjęciem tego liberalnego systemu zmuszone były często żyć z pomocy zagranicznej, poprzez przemyślany ruch, jakim jest bezsprzecznie optymalizacja systemu podatkowego, stały się najbardziej rozwiniętymi obszarami w swoim regionie i teraz to one pomagają swoim mniej rozwiniętym sąsiadom. Obecnie kraje te są czołowymi centrami finansowymi określonych obszarów, oferują dyskrecję, anonimowość, wspaniałe usługi finansowe i korzystne podatki dla firm, które wykorzystały dane terytorium w celu optymalizacji podatków.
Istnieją dwa typy stref o niskim opodatkowaniu. Pierwsze są konstytuowane przez państwo, które opodatkowuje wewnętrzne dochody na niskim poziomie. Dzieje się tak wówczas, gdy budżet nie wymaga dużych dochodów ze względu na małe wydatki lub występowanie innych źródeł wpływów na tyle wydajnych, że mogą pokryć wydatki publiczne kraju. Przykładem może być Andora, która uzyskuje wystarczające wpływy ze sprzedaży energii elektrycznej do Francji, Portugalii i Hiszpanii.
Drugimi są państwa celowo wprowadzające niskie obciążenie podatkowe w celu przyciągnięcia kapitału zagranicznego. Równocześnie utrzymują one niskie obciążenia podatkowe pozwalające zasilić ich wewnętrzne budżety. Kraje te zdecydowały się świadomie na przekształ­cenie w oazy podatkowe, by ożywić narodową gospodarkę. Niejedno­krotnie była to decyzja wspierana przez kraje rozwinięte. Przykładem tego typu oaz jest Puerto Rico, leżące w strefie wpływów ekonomicznych Stanów Zjednoczonych czy Gujana Francuska i Polinezja, które pozostają pod dominacją ekonomiczną Francji.

Zasadnicza cecha oaz podatkowych, jaką jest niskie obciążenie podatkowe lub brak podatków, nie wyczerpuje w pełni złożoności tej kwestii. Istnieją kraje, które nie pobierają żadnego podatku od kapitału (m. in. Nauru, Yanuatu, Turks i Caicos). Jednocześnie pobierane są tam niewielkie podatki od wynagrodzeń. Możliwe jest też nieopodatkowanie dochodów pochodzących z zagranicy. Występuje i taka sytuacja, że kraje wysoko rozwinięte, o progresywnych podatkach, opodatkowują w niewielkim procencie dochody zagraniczne lub wprowadzają niską stopę opodatkowania dochodów określonych podmiotów, jakimi są holdingi (m. in. w Holandii). Do oaz podatkowych zaliczona została również Szwajcaria, która – wbrew podstawowemu założeniu definicji – jest krajem o wysokich obciążeniach fiskalnych. Jednakże w tym przypadku o afiliacji zadecydowała łatwość przeprowadzania operacji finansowych i ich poufny charakter.
Rozgraniczenie stref o wysokim, średnim i niskim opodatkowaniu jest trudne do ustalenia, nawet przy posługiwaniu się kryteriami ekonomicznymi i prawnymi. Równocześnie osoby fizyczne i prawne, które uważają opodatkowanie w swych krajach za dolegliwe, korzystają na dużą skalę z oaz podatkowych.
Nie wszystkie oazy podatkowe cieszą się taką samą popularnością. Są i takie państwa, które mimo podjętych starań nie stały się oazami. Ponadto wzrost zainteresowania krajami, w których istnieją niskie podatki, miewa charakter cykliczny. Przykładem może być sytuacja z lat 70. – okresu wielkiego kryzysu naftowego. Wówczas to niektóre z krajów – importerów ropy naftowej, nie mogąc zmobilizować większych środków na zakup tego surowca, starały się stworzyć warunki przyciągające kapitał zagraniczny.
Oazy podatkowe muszą się legitymować – generalnie lub co najmniej w odniesieniu do cudzoziemców – niskim opodatkowaniem. Jest to najważniejsza, ale nie jedyna ich cecha. Istotną rzeczą jest również możliwość legalnego korzystania z oaz podatkowych.
(more…)