Znaczna część środków w oazach podatkowych pochodzi z prania brudnych pieniędzy. Polega ono na tym, aby za pomocą różnych działań ukryć nielegalne pochodzenie uzyskanych pieniędzy, co umożliwia ich bezkarne włączenie do obrotu finansowego i gospodarczego. Przedmiotem „prania” jest pieniądz gotówkowy bądź pieniądz depozytowy (kredytowy) lub inne wartości majątkowe, pochodzące – bezpośrednio lub pośrednio – z występku lub przeznaczone na jego dokonanie. Wynika stąd, że mieszczą się tu również pieniądze, które są przeznaczone na finansowanie przygotowawczych czynności przestępczych. Dotyczy to także wartości majątkowych, które przez wielokrotne procesy oczyszczania zatracają związek z przestępczym źródłem stając się w rezultacie obiektem inwestycji i przelewów dokonywanych w dobrej wierze. Celem czynności oczyszczających jest uzyskanie przez pieniądze, pochodzące z przestępstwa, formy niezbędnej dla legalnej użyteczności. Dla osiągnięcia tego celu pieniądze muszą być uwolnione od wszelkich śladów dotyczących ich pierwotnego pochodzenia lub transferu.
Włączenie systemu bankowego w proceder prania brudnych pieniędzy jest związane z kluczową pozycją banków w obrocie pieniężnym. Poza systemem bankowym nie istnieje żaden inny system, który byłby w stanie transformować i przelewać ogromne ilości pieniędzy. W procesie prania brudnych pieniędzy rozróżnia się dwa zasadnicze etapy. Pierwszy obejmuje wszelkie działania służące oczyszczaniu pieniędzy ze śladów wskazujących na ich przestępczy charakter lub pochodzenie i to w możliwie najkrótszym czasie. Jest to osiągane dzięki takim operacjom jak wymiana brudnych pieniędzy na inną walutę bądź zamiana brudnych pieniędzy na wartości majątkowe, którymi można łatwo dysponować, czyli takie jak papiery wartościowe na okaziciela czy kamienie szlachetne. Ponadto w ramach pierwszego etapu następuje przekazywanie pieniędzy do innych państw, otwieranie kont w bankach i towarzystwach finansowych, spekulacje giełdowe oraz inwestycje.

(more…)

Oazami są przede wszystkim kraje o niewielkiej i często ubogiej ludności oraz małej powierzchni. Zgodnie z terminologią stosowaną przez ONZ, nazywa się je mikropaństwami.
Znikomość własnych źródeł podatkowych, związana z małą liczbą ludności, brak własnych surowców, niewłaściwe proporcje pomiędzy podstawowymi sektorami ekonomicznymi, niewielka aktywność gospodarcza skłania mikropaństwa do szukania innych możliwości pomnażania dochodów publicznych. Taką możliwość wiele z nich upatrzyło sobie w rozwoju sektora usług finansowych. Pozyskiwanie kapitału zagranicznego przejawia się w przychylnym ustawodawstwie podatkowym oraz liberalnym ustawodawstwie dewizowym. Dodatkowo oferowany jest bogaty wachlarz usług bankowych.
Decyzje o niskim opodatkowaniu mają często charakter polityczny. Zmierzają one do tego, aby kraje słabo rozwinięte gospodarczo mogły równoważyć własny niedorozwój ekonomiczny poprzez przyciąganie i prowadzenie na swoim terenie międzynarodowej działalności finansowej. Przyczyną niskich podatków w mikropaństwach jest również mała wydajność źródeł fiskalnych. Znikome dochody ludności oraz skromne majątki w tych krajach uniemożliwiają uzyskiwanie przez budżet państwa znaczniejszych wpływów. W konsekwencji ma miejsce raczej opodatkowanie działalności finansowej i handlu międzynarodowego.
Istnieją różne możliwości klasyfikowania oaz podatkowych w zależ­ności od przyjętych kryteriów. oazy podatkowe mogą być klasyfikowane głównie ze względu na zakres oferowanych korzyści finansowych oraz ze względu na ich poziom. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z oazami ogólnymi i specjalistycznymi. Natomiast w drugim – z oazami:
1) bezpodatkowymi,
2) w których istnieją podatki, lecz ich wysokość jest nieznaczna,
3) w których istnieje normalny system podatkowy, ale równocześnie można skorzystać w określonych okolicznościach ze szczególnych przywilejów.
Z punktu widzenia zakresu korzystania z przywilejów oferowanych w oazach podatkowych, można rozróżnić oazy ogólne i oazy specjalistyczne.
Oazy ogólne oferują najszerszy zakres korzyści podatkowych i finansowych. Są to z reguły minipaństwa lub terytoria kolonialne. W celu przyciągnięcia klientów oferują one największe gwarancje gospodarcze, fiskalne, sądowe i polityczne.
Z kolei oazy specjalistyczne posiadają rozwiniętą i zróżnicowaną gospodarkę. Zachowana jest właściwa proporcja pomiędzy sektorem pozyskiwania surowców a produkcją i usługami. Sektor finansowy może zajmować znaczące miejsce, ale w żadnym przypadku nie stanowi jedynego źródła dochodów publicznych. W niektórych oazach specjalistycznych istnieją stosunkowo wysokie podatki przy równoczesnym atrakcyjnym obciążeniu fiskalnym specyficznych gałęzi gospodarki lub grup podatników. W efekcie są one często strefami podatkowymi, będącymi ogniwem pośrednim między strefami o wysokim a niskim obciążeniu podatkowym. Na przykład Holandia – kraj o wysokich podatkach – uchodzi za jedną ze specjalistycznych oaz podatkowych. Wynika to z art. 13 prawa o spółkach z 1969 r., który to przyznaje zwolnienie od podatku spółkom holdingowym, uczestniczącym w inwestycjach poza Holandią. Kraj ten zawarł również jedną z największych liczb bardzo korzystnych umów bilateralnych, co stwarza możliwość czerpania z nich korzyści przez osoby trzecie.
Niektóre z obecnych oaz specjalistycznych miały w przeszłości charakter ogólny, ale na skutek presji ze strony państw uprzemysłowionych musiały ograniczyć zakres oferowanych usług podatkowych.
Oazy podatkowe można podzielić na 5 kategorii.
Pierwsza – to kraje, w których dochody, przyrost kapitału i majątku nie są opodatkowane. Można by je nazwać rzeczywistymi rajami podatkowymi. Do tej grupy należą Bahrajn, Nowe Hebrydy (obecnie Yanuatu) i Kajmany. Cechuje je nie tylko bardzo korzystna sytuacja fiskalna, ale i bardzo liberalne i elastyczne prawo, dopuszczające uproszczoną formę zakładania i prowadzenia spółek.
Druga – to państwa, które pobierają podatek dochodowy jedynie według zasad terytorialnych. Oznacza to, że takie kraje jak Kostaryka, Hongkong, Haiti, Liberia, Panama i Filipiny co prawda ściągają podatek dochodowy, ale tylko od dochodów, które wynikają z działalności wewnątrzkrajowej. Wszystkie dochody wynikające z zagranicznych źródeł, pozostają wolne od podatków. Oznacza to, że wszystkie dywidendy, oprocentowanie i należności licencyjne, które wpływają z zewnątrz, mogą być podatkowo tezaurowane, co dla firm jest wyjątkowo korzystne.
Trzecia – to kraje o niskim opodatkowaniu. Może to wynikać albo ze stosowanej praktyki (jak np. na Isle of Man i wyspach w Kanale La Manche), albo też z obowiązywania umowy podatkowej (co dotyczy szczególnie Antyli Holenderskich).
(more…)

Ideałem dla każdego przedsiębiorcy jest prowadzić działalność gospodarczą w takim systemie podatkowym, w którym nie ma w ogóle podatków lub są one niewielkie, ponieważ wysokie podatki i biurokratyczne przeszkody są często największym hamulcem dynamicznego rozwoju prywatnych przedsiębiorstw.
Wiele krajów świata, aby osiągnąć znaczny rozwój gospodarczy, spełniło ten przyjemny sen, w związku z czym usunęło szereg biurokratycznych przeszkód, a następnie zredukowało lub zlikwidowało jakiekolwiek formy podatków bezpośrednich odnoszących się do określonego prawnego typu spółek, lub form rezydencji (stałego pobytu). W ostatnich dziesięcioleciach nastąpił niewiarygodny rozwój „rajów podatkowych”, które poprzez likwidowanie ograniczeń i liberalizację jurysdykcji zwabiły zagranicznych inwestorów, którym bez tych udogodnień byłoby ciężko w takim miejscu rozwinąć biznes. Z biegiem czasu wiele krajów takich jak Kajmany, Bahamy stało się znaczącymi centrami finansowymi, w odróżnieniu od przeszłości, kiedy to czerpały korzyści przede wszystkim z produkcji trzciny cukrowej oraz niezbyt rozwiniętego przemysłu turystycznego. Przypływ kapitału do tych miejsc spowodował zainteresowanie się nimi banków, trustów i zakładów ubezpieczeniowych, które chciały znaleźć się w centrum zainteresowania, toteż nikogo nie dziwi, że w wielu, przede wszystkim karaibskich „rajach” znajdują się filie najbardziej znanych na świecie instytucji finansowych zarządzających wielomiliardowymi majątkami klientów tęskniących za usługami, których kontynentalne banki nie mogą zaoferować, a jeśli już to za wysoką opłatą.
Co doprowadziło tak wiele krajów do zmian przepisów podatkowych i istotnego zliberalizowania jurysdykcji w zakresie gospodarczym? Przede wszystkim dążenie do przyciągnięcia kapitału zagranicznego, który przy braku tego rodzaju udogodnień nie miałby najmniejszych powodów, aby skierować wzrok na te właśnie obszary. Po drugie kapitał zagraniczny staje się źródłem zysku rezydujących na miejscu spółek, które oferują mu swoje usługi. W ten sposób dochodzi do szybkiego rozwoju specjalistycznych usług finansowych, których kapitał zagraniczny wymaga lub potrzebuje w swojej działalności handlowo-inwestycyjnej.

Gospodarki, które przed przyjęciem tego liberalnego systemu zmuszone były często żyć z pomocy zagranicznej, poprzez przemyślany ruch, jakim jest bezsprzecznie optymalizacja systemu podatkowego, stały się najbardziej rozwiniętymi obszarami w swoim regionie i teraz to one pomagają swoim mniej rozwiniętym sąsiadom. Obecnie kraje te są czołowymi centrami finansowymi określonych obszarów, oferują dyskrecję, anonimowość, wspaniałe usługi finansowe i korzystne podatki dla firm, które wykorzystały dane terytorium w celu optymalizacji podatków.
Istnieją dwa typy stref o niskim opodatkowaniu. Pierwsze są konstytuowane przez państwo, które opodatkowuje wewnętrzne dochody na niskim poziomie. Dzieje się tak wówczas, gdy budżet nie wymaga dużych dochodów ze względu na małe wydatki lub występowanie innych źródeł wpływów na tyle wydajnych, że mogą pokryć wydatki publiczne kraju. Przykładem może być Andora, która uzyskuje wystarczające wpływy ze sprzedaży energii elektrycznej do Francji, Portugalii i Hiszpanii.
Drugimi są państwa celowo wprowadzające niskie obciążenie podatkowe w celu przyciągnięcia kapitału zagranicznego. Równocześnie utrzymują one niskie obciążenia podatkowe pozwalające zasilić ich wewnętrzne budżety. Kraje te zdecydowały się świadomie na przekształ­cenie w oazy podatkowe, by ożywić narodową gospodarkę. Niejedno­krotnie była to decyzja wspierana przez kraje rozwinięte. Przykładem tego typu oaz jest Puerto Rico, leżące w strefie wpływów ekonomicznych Stanów Zjednoczonych czy Gujana Francuska i Polinezja, które pozostają pod dominacją ekonomiczną Francji.

Zasadnicza cecha oaz podatkowych, jaką jest niskie obciążenie podatkowe lub brak podatków, nie wyczerpuje w pełni złożoności tej kwestii. Istnieją kraje, które nie pobierają żadnego podatku od kapitału (m. in. Nauru, Yanuatu, Turks i Caicos). Jednocześnie pobierane są tam niewielkie podatki od wynagrodzeń. Możliwe jest też nieopodatkowanie dochodów pochodzących z zagranicy. Występuje i taka sytuacja, że kraje wysoko rozwinięte, o progresywnych podatkach, opodatkowują w niewielkim procencie dochody zagraniczne lub wprowadzają niską stopę opodatkowania dochodów określonych podmiotów, jakimi są holdingi (m. in. w Holandii). Do oaz podatkowych zaliczona została również Szwajcaria, która – wbrew podstawowemu założeniu definicji – jest krajem o wysokich obciążeniach fiskalnych. Jednakże w tym przypadku o afiliacji zadecydowała łatwość przeprowadzania operacji finansowych i ich poufny charakter.
Rozgraniczenie stref o wysokim, średnim i niskim opodatkowaniu jest trudne do ustalenia, nawet przy posługiwaniu się kryteriami ekonomicznymi i prawnymi. Równocześnie osoby fizyczne i prawne, które uważają opodatkowanie w swych krajach za dolegliwe, korzystają na dużą skalę z oaz podatkowych.
Nie wszystkie oazy podatkowe cieszą się taką samą popularnością. Są i takie państwa, które mimo podjętych starań nie stały się oazami. Ponadto wzrost zainteresowania krajami, w których istnieją niskie podatki, miewa charakter cykliczny. Przykładem może być sytuacja z lat 70. – okresu wielkiego kryzysu naftowego. Wówczas to niektóre z krajów – importerów ropy naftowej, nie mogąc zmobilizować większych środków na zakup tego surowca, starały się stworzyć warunki przyciągające kapitał zagraniczny.
Oazy podatkowe muszą się legitymować – generalnie lub co najmniej w odniesieniu do cudzoziemców – niskim opodatkowaniem. Jest to najważniejsza, ale nie jedyna ich cecha. Istotną rzeczą jest również możliwość legalnego korzystania z oaz podatkowych.
(more…)

Podatek od nieruchomości - jeden z trzech podatków z ustawy z 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, którego przedmiotem jest majątek – budynek, budowle i grunt nie związany z działalnością rolną lub leśną; w projektach jego zmiany planuje się upowszechnienie wartościowej podstawy opodatkowania nieruchomości, opartej o kataster nieruchomości. Wpływy z tytułu podatku od nieruchomości, podobnie zresztą jak i z pozostałych podatków majątkowych są stosunkowo pewne. Dochody płynące z tego podatku nie są jednak elastyczne, gdyż nie łatwo wpłynąć w krótkim okresie na rozwój źródeł tego podatku, przy czym wydajność tych źródeł nie dostosowuje się do zmieniających się potrzeb gmin. Ponadto źródła podatku od nieruchomości są nierównomiernie rozłożone w przekroju gmin, co sprawia, że jest on szczególnie niedogodny dla gmin słabo zagospodarowanych. W literaturze często postuluje się przeprowadzenie reformy podatku od nieruchomości, aby uczynić z niego nie tylko źródło zasilania budżetów gmin, lecz także instrument, którym organy gminne mogłyby się posługiwać w stosunku do wszystkich właścicieli i użytkowników, zarówno nieruchomości, jak i gruntów, wpływając na racjonalną gospodarkę w tym zakresie, rozpatrywaną z punktu widzenia interesów gminy. Podatek ten mógłby odegrać szczególną rolę w dużych miastach, w których z reguły występuje brak terenów i silna tendencja rozwoju budownictwa mieszkaniowego oraz różnych form działalności gospodarczej. Konstrukcję prawną tego podatku reguluje ustawa z 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9, poz.31 z późn. zm.). Górne granice stawek określa bowiem corocznie MF, w drodze rozporządzenia. Kształt działania na obszarze działania gminy określa także uchwała rady gminy w zakresie dotyczącym stawek podatkowych oraz ewentualnych zwolnień z opodatkowania. Zgodnie z wyżej wymienioną ustawą obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które pozostają w określonym stosunku prawnym do nieruchomości, w szczególności są jej właścicielami, posiadaczami samoistnymi lub zależnymi, a także zarządcami i użytkownikami wieczystymi nieruchomości.) Przedmiotem opodatkowania zgodnie z ustawą są budynki lub ich części, budowle lub ich części przeznaczone na działalność gospodarczą inne niż rolnicze lub leśne, lub grunty objęte tymi przepisami.

(more…)

Zbiór wszystkich podatków i związane z nimi przepisy obowiązujące w danym kraju nazywamy systemem podatkowym. Kształt tego systemu, a zatem liczba podatków, ich konstrukcja i wzajemne powiązania między nimi mają duży wpływ na warunki prowadzenia działalności gospodarczej, możliwości rozwoju gospodarczego kraju i w rezultacie na warunki życia wszystkich obywateli.
Obecnie obowiązuje w Polsce 8 ustaw nakładających obowiązki podatkowe; jeśli wliczyć wpłaty z zysku i opłatę skarbową – to regulacji jest 10. Konstytucja nakazuje, aby podatki były nakładane wyłącznie w drodze ustawy.
Zasady funkcjonowania systemu podatkowego (procedury, informacja, ochrona tajemnicy itp.) reguluje uchwalona w sierpniu 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Na prawną infrastrukturę systemu podatkowego składają się też ustawy przyznające podatnikom przywileje, w tym tzw. ustawy związkowe; umowy międzynarodowe, w tym 63 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz – wskazane ustawami – rozporządzenia wykonawcze.
Uchwalona w 1997 r. Konstytucja RP ostatecznie potwierdziła, że do przepisów prawa podatkowego nie zalicza się wszelkiego rodzaju zarządzeń, obwieszczeń, okólników czy pism wyjaśniających. Obowiązują one wyłącznie jednostki podległe wydającemu zarządzenie, a nie podatników.
Na polski system podatkowy składa się dziś 11 tytułów podatkowych, czyli rodzajów podatków. Dochodami budżetów gminnych są także 4 rodzaje opłat, które co prawda nie noszą wszystkich cech podatku, jednak stosuje się do nich przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Do elementów polskiego systemu podatkowego trzeba też zaliczyć quasi-podatki, nazywane składkami, a w tym przede wszystkim składkę na ubezpieczenie społeczne (ZUS).
(more…)

W polskim systemie finansów publicznych, a co za tym idzie samorządowym zachodzą wciąż idące zmiany, wynikające z przemian ustrojowych. Konieczne jest zatem ciągłe i wnikliwe śledzenie zmian, a zwłaszcza nieustannie zmieniających się przepisów prawnych, które wyznaczają ramy systemu finansowego.
Zasady ustrojowe i finansowe samorządu terytorialnego powołanego w Polsce w 1990 roku określiła ustawa z 8 marca 1990 r. o zmianie konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 16, poz. 94). Odnośnie dochodów samorządu ustawa ta stanowiła, że gmina posiada dochody własne i inne o charakterze uzupełniającym. Głównymi elementami dochodów własnych były podatki przekazane gminom.
Pojęcie dochodów własnych nie jest jednoznaczne. Niekiedy pojęcie te traktuje się bardzo wąsko, obejmując inne dochody pochodzące ze źródeł, na które organy samorządowe mogą wywierać wpływ, decydując o ich wprowadzeniu lub co najmniej określając konstrukcję prawną tych dochodów. W szerszym ujęciu w skład dochodów własnych włącza się dochody pobieranych ze źródeł znajdujących się na terenie działania danego samorządu, przekazywanych do jego dyspozycji w całości i bezterminowo z mocą prawa.
To, że dochody własne pochodzą ze źródeł znajdujących się na terenie działania danego samorządu terytorialnego stwarza warunki do oddziaływania przez organy samorządowe na wydajność tych źródeł a w efekcie można oczekiwać odpowiedniego wzrostu dochodów budżetowych. Z tą cechą dochodów własnych wiąże się jednak dalsze konsekwencje: wysokość tych dochodów jest uzależniona od stanu zagospodarowania terenu – im teren jest mniej gospodarczo rozwinięty, tym mniejsza możliwość uzyskania dochodów własnych i odwrotnie.
Wydaje się, że dochody gminy można podzielić na trzy główne grupy: dochody publiczno- prawne, dochody prywatno-prawne i dochody o charakterze zwrotnym.)
Dochody publiczno-prawne przypadają gminom lub innym związkom samorządu terytorialnego na podstawie stosunku prawnego o charakterze publicznym. Prawo do wykorzystania tych uzyskają gminy bezpośrednio z ustawy przydzielającej gminom określone podatki, udziały w podatkach, opłaty, dotacje, subwencje. Jednakże uzyskanie przez gminę niektórych dochodów publiczno-prawnych (np. dotacji, subwencji) uzależnione jest od tego, czy spełnione zostały określone warunki wyznaczone przez ustawę (np. czy zachodzą warunki odnoszące się do potencjału podatkowego gminy, czy gmina przekazała na rzecz realizowane inwestycji wymaganą ustawowo część dochodów własnych, itp.).
Dochody prywatno-prawne osiąga gmina wykorzystując – jako właściciel – należące do niej mienie komunalne. Gmina jako właściciel może poszczególne składniki swego majątku wynająć, wydzierżawić, oddać w użytkowanie wieczyste, wnieść jako udział lub wkład do spółki lub spółdzielni, może powołać przedsiębiorstwo lub zakład, może też sprzedać odpowiedni składnik mienia komunalnego. Dochody owe gmina uzyskuje na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych lub innych czynności prywatno-prawnych określonych przepisami prawa cywilnego lub handlowego.

(more…)