Znaczna część środków w oazach podatkowych pochodzi z prania brudnych pieniędzy. Polega ono na tym, aby za pomocą różnych działań ukryć nielegalne pochodzenie uzyskanych pieniędzy, co umożliwia ich bezkarne włączenie do obrotu finansowego i gospodarczego. Przedmiotem „prania” jest pieniądz gotówkowy bądź pieniądz depozytowy (kredytowy) lub inne wartości majątkowe, pochodzące - bezpośrednio lub pośrednio - z występku lub przeznaczone na jego dokonanie. Wynika stąd, że mieszczą się tu również pieniądze, które są przeznaczone na finansowanie przygotowawczych czynności przestępczych. Dotyczy to także wartości majątkowych, które przez wielokrotne procesy oczyszczania zatracają związek z przestępczym źródłem stając się w rezultacie obiektem inwestycji i przelewów dokonywanych w dobrej wierze. Celem czynności oczyszczających jest uzyskanie przez pieniądze, pochodzące z przestępstwa, formy niezbędnej dla legalnej użyteczności. Dla osiągnięcia tego celu pieniądze muszą być uwolnione od wszelkich śladów dotyczących ich pierwotnego pochodzenia lub transferu.
Włączenie systemu bankowego w proceder prania brudnych pieniędzy jest związane z kluczową pozycją banków w obrocie pieniężnym. Poza systemem bankowym nie istnieje żaden inny system, który byłby w stanie transformować i przelewać ogromne ilości pieniędzy. W procesie prania brudnych pieniędzy rozróżnia się dwa zasadnicze etapy. Pierwszy obejmuje wszelkie działania służące oczyszczaniu pieniędzy ze śladów wskazujących na ich przestępczy charakter lub pochodzenie i to w możliwie najkrótszym czasie. Jest to osiągane dzięki takim operacjom jak wymiana brudnych pieniędzy na inną walutę bądź zamiana brudnych pieniędzy na wartości majątkowe, którymi można łatwo dysponować, czyli takie jak papiery wartościowe na okaziciela czy kamienie szlachetne. Ponadto w ramach pierwszego etapu następuje przekazywanie pieniędzy do innych państw, otwieranie kont w bankach i towarzystwach finansowych, spekulacje giełdowe oraz inwestycje. Dla zrealizowania powyższych celów wykorzystuje się osoby prawne lub pozostające poza podejrzeniem osoby fizyczne, jak: adwokaci czy powiernicy. Drugi etap określany jest mianem prania brudnych pieniędzy drugiego stopnia. Obejmuje ono średnio- i długoterminowe operacje, za pomocą których oczyszczone uprzednio wartości są przedmiotem kolejnych operacji, po których nie jest możliwe ustalenie ich związku z konkretnym przestępstwem. Zwieńczeniem drugiej fazy jest zadeklarowanie władzom podatkowym uprzednio brudnych pieniędzy jako normalnego dochodu. Uważa się te podatki za rodzaj kosztów związanych z pomyślnym zakończeniem procesu oczyszczania pieniędzy.
Istotnym ułatwieniem procederu prania brudnych pieniędzy są niedoskonałości i luki prawa bankowego i karnego, niedopełnianie obowiązków przez pracowników bankowych, brak nadzoru, niedostatki kontroli i biurokracja oraz niedoskonały lub przestarzały system porozumiewania się pomiędzy bankami. Pozostaje też faktem, że w niektórych oazach podatkowych w sposób świadomy utrzymuje się przepisy, które są korzystne dla posiadaczy brudnych pieniędzy.
Istnieje specyfika oaz podatkowych, w których dokonuje się prania brudnych pieniędzy. Brak jest w tych krajach przepisów, które ograniczałyby aktywność banków na tym polu lub ją uniemożliwiały. W żadnej z oaz podatkowych nie spotykamy tego typu unormowań przeciwdziałających praniu brudnych pieniędzy, jak: wytyczne dla angielskich banków i towarzystw budowlanych z grudnia 1990 r., zaleceń wydanych wiosną 1991 r. przez Stowarzyszenie Banków Francuskich czy wytycznych w sprawie zapobiegania i zwalczania prania brudnych pieniędzy, opublikowanych w Szwajcarii 18 grudnia 1991 r. Drugą charakterystyczną cechą tych oaz jest ich lokalizacja w pobliżu źródeł pochodzenia nielegalnych pieniędzy, jak ma to miejsce w przypadku Panamy i Kolumbii. Przypadki prania brudnych pieniędzy przez polskich obywateli i polskie firmy - za pośrednictwem oaz podatkowych - stały się rzeczywistością.

Oazami są przede wszystkim kraje o niewielkiej i często ubogiej ludności oraz małej powierzchni. Zgodnie z terminologią stosowaną przez ONZ, nazywa się je mikropaństwami.
Znikomość własnych źródeł podatkowych, związana z małą liczbą ludności, brak własnych surowców, niewłaściwe proporcje pomiędzy podstawowymi sektorami ekonomicznymi, niewielka aktywność gospodarcza skłania mikropaństwa do szukania innych możliwości pomnażania dochodów publicznych. Taką możliwość wiele z nich upatrzyło sobie w rozwoju sektora usług finansowych. Pozyskiwanie kapitału zagranicznego przejawia się w przychylnym ustawodawstwie podatkowym oraz liberalnym ustawodawstwie dewizowym. Dodatkowo oferowany jest bogaty wachlarz usług bankowych.
Decyzje o niskim opodatkowaniu mają często charakter polityczny. Zmierzają one do tego, aby kraje słabo rozwinięte gospodarczo mogły równoważyć własny niedorozwój ekonomiczny poprzez przyciąganie i prowadzenie na swoim terenie międzynarodowej działalności finansowej. Przyczyną niskich podatków w mikropaństwach jest również mała wydajność źródeł fiskalnych. Znikome dochody ludności oraz skromne majątki w tych krajach uniemożliwiają uzyskiwanie przez budżet państwa znaczniejszych wpływów. W konsekwencji ma miejsce raczej opodatkowanie działalności finansowej i handlu międzynarodowego.
Istnieją różne możliwości klasyfikowania oaz podatkowych w zależ­ności od przyjętych kryteriów. oazy podatkowe mogą być klasyfikowane głównie ze względu na zakres oferowanych korzyści finansowych oraz ze względu na ich poziom. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z oazami ogólnymi i specjalistycznymi. Natomiast w drugim - z oazami:
1) bezpodatkowymi,
2) w których istnieją podatki, lecz ich wysokość jest nieznaczna,
3) w których istnieje normalny system podatkowy, ale równocześnie można skorzystać w określonych okolicznościach ze szczególnych przywilejów.
Z punktu widzenia zakresu korzystania z przywilejów oferowanych w oazach podatkowych, można rozróżnić oazy ogólne i oazy specjalistyczne.
Oazy ogólne oferują najszerszy zakres korzyści podatkowych i finansowych. Są to z reguły minipaństwa lub terytoria kolonialne. W celu przyciągnięcia klientów oferują one największe gwarancje gospodarcze, fiskalne, sądowe i polityczne.
Z kolei oazy specjalistyczne posiadają rozwiniętą i zróżnicowaną gospodarkę. Zachowana jest właściwa proporcja pomiędzy sektorem pozyskiwania surowców a produkcją i usługami. Sektor finansowy może zajmować znaczące miejsce, ale w żadnym przypadku nie stanowi jedynego źródła dochodów publicznych. W niektórych oazach specjalistycznych istnieją stosunkowo wysokie podatki przy równoczesnym atrakcyjnym obciążeniu fiskalnym specyficznych gałęzi gospodarki lub grup podatników. W efekcie są one często strefami podatkowymi, będącymi ogniwem pośrednim między strefami o wysokim a niskim obciążeniu podatkowym. Na przykład Holandia - kraj o wysokich podatkach - uchodzi za jedną ze specjalistycznych oaz podatkowych. Wynika to z art. 13 prawa o spółkach z 1969 r., który to przyznaje zwolnienie od podatku spółkom holdingowym, uczestniczącym w inwestycjach poza Holandią. Kraj ten zawarł również jedną z największych liczb bardzo korzystnych umów bilateralnych, co stwarza możliwość czerpania z nich korzyści przez osoby trzecie.
Niektóre z obecnych oaz specjalistycznych miały w przeszłości charakter ogólny, ale na skutek presji ze strony państw uprzemysłowionych musiały ograniczyć zakres oferowanych usług podatkowych.
Oazy podatkowe można podzielić na 5 kategorii.
Pierwsza - to kraje, w których dochody, przyrost kapitału i majątku nie są opodatkowane. Można by je nazwać rzeczywistymi rajami podatkowymi. Do tej grupy należą Bahrajn, Nowe Hebrydy (obecnie Yanuatu) i Kajmany. Cechuje je nie tylko bardzo korzystna sytuacja fiskalna, ale i bardzo liberalne i elastyczne prawo, dopuszczające uproszczoną formę zakładania i prowadzenia spółek.
Druga - to państwa, które pobierają podatek dochodowy jedynie według zasad terytorialnych. Oznacza to, że takie kraje jak Kostaryka, Hongkong, Haiti, Liberia, Panama i Filipiny co prawda ściągają podatek dochodowy, ale tylko od dochodów, które wynikają z działalności wewnątrzkrajowej. Wszystkie dochody wynikające z zagranicznych źródeł, pozostają wolne od podatków. Oznacza to, że wszystkie dywidendy, oprocentowanie i należności licencyjne, które wpływają z zewnątrz, mogą być podatkowo tezaurowane, co dla firm jest wyjątkowo korzystne.
Trzecia - to kraje o niskim opodatkowaniu. Może to wynikać albo ze stosowanej praktyki (jak np. na Isle of Man i wyspach w Kanale La Manche), albo też z obowiązywania umowy podatkowej (co dotyczy szczególnie Antyli Holenderskich).
Za oazy czwartej kategorii uważa się państwa, które w przypadkach szczególnych gwarantują ułatwienia podatkowe, jak np. ulgowe traktowanie określonych spółek w Anguilli, na Gibraltarze czy też na Jamajce.
Do piątej - zaliczono kraje, które praktykują tzw. przywilej holdingowy, regulowany odrębnie w różnych państwach. Kryterium dotyczącym wszystkich jest rodzaj działalności gospodarczej. Musi ona ograniczyć się do tego, by mieć udziały w innych przedsiębiorstwach lub tylko prowadzić działania administracyjne. Udzielanie kredytów i pożyczek lub licencji nie podważa pojęcia holdingu. Najważniejszymi przedstawicielami tego rodzaju oaz podatkowych są: Liechtenstein, Luksemburg, Singapur oraz - z pewnymi ograniczeniami - Szwajcaria i Holandia.
Ze względu na sytuację fiskalną w oazach podatkowych państwa i terytoria zostały podzielone na kilka grup. Są to kraje:
- które nie nakładają żadnego podatku na swoich rezydentów (Andora czy Bahama),
- które tylko opodatkowują dochód uzyskiwany w kraju, a uwalniają od podatku dochody zagraniczne (Kostaryka, Hongkong),
- w których uzyskany tam dochód jest nieopodatkowany, natomiast opodatkowuje się dochód uzyskiwany za granicą (Monaco),
- terytoria, które opodatkowują dochód swych rezydentów uzys­kiwany za granicą, przy czym stawki są bardzo umiarkowane, nawet poniżej l % (Guernsey, Jersey czy Sark),
- które opodatkowują zakumulowane bogactwa (wartości material­ne), a nie bieżący dochód (Urugwaj),
- w których można stosować kombinację korzystnych przepisów. I tak, na południu Hiszpanii rejestrują się podatnicy emeryci - co zwalnia ich od podatku dochodowego - równocześnie prowadząc działalność gospodarczą w pobliskim Gibraltarze, będącym oazą podatkową.
Oazy mogą być grupowane ze względu na ich położenie geograficzne. Ich lokalizację prezentują mapy załączone na końcu niniejszej książki. Lokalizacja terytorialna decyduje o klienteli poszczególnych oaz; rekrutuje się ona na ogół z państw leżących w najbliższym sąsiedztwie.
Można wyodrębnić też oazy podatkowe, które stwarzają szczególnie korzystne warunki dla osób fizycznych. Ich dochody bywają w tych oazach całkowicie zwolnione od podatku bądź określone rodzaje dochodów korzystają z preferencji. W Europie oazami tego typu są: Andora, Irlandia, Monako, Campione de Italia; poza Europą - Bahama, Bermudy, Kajmany, Polinezja Francuska czy Saint Barthelemy.
Osoby fizyczne pragnące obniżenia swoich podatków wykorzystują często formy organizacyjne spółek. Różnorodność osób prawnych potencjalnie sprzyja szerszemu wykorzystywaniu przywilejów oferowa­nych w oazach podatkowych. Szczególnie przydatną formą, jak dowodzi tego praktyka, są spółki osób bądź spółki kapitałowe. Bardzo przydatnym mechanizmem korzystania z oaz jest też istnienie tego typu struktur, gdzie spółka-matka posiada liczne filie za granicą. Występują też takie formy organizacyjne jak oddziały handlowe i niehandlowe, biura, siedziby główne i holdingi. Różnorodność tych form, jak dowodzi praktyka, jest nieograniczona.

Ideałem dla każdego przedsiębiorcy jest prowadzić działalność gospodarczą w takim systemie podatkowym, w którym nie ma w ogóle podatków lub są one niewielkie, ponieważ wysokie podatki i biurokratyczne przeszkody są często największym hamulcem dynamicznego rozwoju prywatnych przedsiębiorstw.
Wiele krajów świata, aby osiągnąć znaczny rozwój gospodarczy, spełniło ten przyjemny sen, w związku z czym usunęło szereg biurokratycznych przeszkód, a następnie zredukowało lub zlikwidowało jakiekolwiek formy podatków bezpośrednich odnoszących się do określonego prawnego typu spółek, lub form rezydencji (stałego pobytu). W ostatnich dziesięcioleciach nastąpił niewiarygodny rozwój „rajów podatkowych”, które poprzez likwidowanie ograniczeń i liberalizację jurysdykcji zwabiły zagranicznych inwestorów, którym bez tych udogodnień byłoby ciężko w takim miejscu rozwinąć biznes. Z biegiem czasu wiele krajów takich jak Kajmany, Bahamy stało się znaczącymi centrami finansowymi, w odróżnieniu od przeszłości, kiedy to czerpały korzyści przede wszystkim z produkcji trzciny cukrowej oraz niezbyt rozwiniętego przemysłu turystycznego. Przypływ kapitału do tych miejsc spowodował zainteresowanie się nimi banków, trustów i zakładów ubezpieczeniowych, które chciały znaleźć się w centrum zainteresowania, toteż nikogo nie dziwi, że w wielu, przede wszystkim karaibskich „rajach” znajdują się filie najbardziej znanych na świecie instytucji finansowych zarządzających wielomiliardowymi majątkami klientów tęskniących za usługami, których kontynentalne banki nie mogą zaoferować, a jeśli już to za wysoką opłatą.
Co doprowadziło tak wiele krajów do zmian przepisów podatkowych i istotnego zliberalizowania jurysdykcji w zakresie gospodarczym? Przede wszystkim dążenie do przyciągnięcia kapitału zagranicznego, który przy braku tego rodzaju udogodnień nie miałby najmniejszych powodów, aby skierować wzrok na te właśnie obszary. Po drugie kapitał zagraniczny staje się źródłem zysku rezydujących na miejscu spółek, które oferują mu swoje usługi. W ten sposób dochodzi do szybkiego rozwoju specjalistycznych usług finansowych, których kapitał zagraniczny wymaga lub potrzebuje w swojej działalności handlowo-inwestycyjnej.

Gospodarki, które przed przyjęciem tego liberalnego systemu zmuszone były często żyć z pomocy zagranicznej, poprzez przemyślany ruch, jakim jest bezsprzecznie optymalizacja systemu podatkowego, stały się najbardziej rozwiniętymi obszarami w swoim regionie i teraz to one pomagają swoim mniej rozwiniętym sąsiadom. Obecnie kraje te są czołowymi centrami finansowymi określonych obszarów, oferują dyskrecję, anonimowość, wspaniałe usługi finansowe i korzystne podatki dla firm, które wykorzystały dane terytorium w celu optymalizacji podatków.
Istnieją dwa typy stref o niskim opodatkowaniu. Pierwsze są konstytuowane przez państwo, które opodatkowuje wewnętrzne dochody na niskim poziomie. Dzieje się tak wówczas, gdy budżet nie wymaga dużych dochodów ze względu na małe wydatki lub występowanie innych źródeł wpływów na tyle wydajnych, że mogą pokryć wydatki publiczne kraju. Przykładem może być Andora, która uzyskuje wystarczające wpływy ze sprzedaży energii elektrycznej do Francji i Hiszpanii.
Drugimi są państwa celowo wprowadzające niskie obciążenie podatkowe w celu przyciągnięcia kapitału zagranicznego. Równocześnie utrzymują one niskie obciążenia podatkowe pozwalające zasilić ich wewnętrzne budżety. Kraje te zdecydowały się świadomie na przekształ­cenie w oazy podatkowe, by ożywić narodową gospodarkę. Niejedno­krotnie była to decyzja wspierana przez kraje rozwinięte. Przykładem tego typu oaz jest Puerto Rico, leżące w strefie wpływów ekonomicznych Stanów Zjednoczonych czy Gujana Francuska i Polinezja, które pozostają pod dominacją ekonomiczną Francji.

Zasadnicza cecha oaz podatkowych, jaką jest niskie obciążenie podatkowe lub brak podatków, nie wyczerpuje w pełni złożoności tej kwestii. Istnieją kraje, które nie pobierają żadnego podatku od kapitału (m. in. Nauru, Yanuatu, Turks i Caicos). Jednocześnie pobierane są tam niewielkie podatki od wynagrodzeń. Możliwe jest też nieopodatkowanie dochodów pochodzących z zagranicy. Występuje i taka sytuacja, że kraje wysoko rozwinięte, o progresywnych podatkach, opodatkowują w niewielkim procencie dochody zagraniczne lub wprowadzają niską stopę opodatkowania dochodów określonych podmiotów, jakimi są holdingi (m. in. w Holandii). Do oaz podatkowych zaliczona została również Szwajcaria, która - wbrew podstawowemu założeniu definicji - jest krajem o wysokich obciążeniach fiskalnych. Jednakże w tym przypadku o afiliacji zadecydowała łatwość przeprowadzania operacji finansowych i ich poufny charakter.
Rozgraniczenie stref o wysokim, średnim i niskim opodatkowaniu jest trudne do ustalenia, nawet przy posługiwaniu się kryteriami ekonomicznymi i prawnymi. Równocześnie osoby fizyczne i prawne, które uważają opodatkowanie w swych krajach za dolegliwe, korzystają na dużą skalę z oaz podatkowych.
Nie wszystkie oazy podatkowe cieszą się taką samą popularnością. Są i takie państwa, które mimo podjętych starań nie stały się oazami. Ponadto wzrost zainteresowania krajami, w których istnieją niskie podatki, miewa charakter cykliczny. Przykładem może być sytuacja z lat 70. - okresu wielkiego kryzysu naftowego. Wówczas to niektóre z krajów - importerów ropy naftowej, nie mogąc zmobilizować większych środków na zakup tego surowca, starały się stworzyć warunki przyciągające kapitał zagraniczny.
Oazy podatkowe muszą się legitymować - generalnie lub co najmniej w odniesieniu do cudzoziemców - niskim opodatkowaniem. Jest to najważniejsza, ale nie jedyna ich cecha. Istotną rzeczą jest również możliwość legalnego korzystania z oaz podatkowych.
Raje podatkowe, zwane także Offshore, łączy wiele cech wspólnych takich jak:
- przeważnie należały do brytyjskich kolonii i posiadłości zamorskich,
- system prawny i jurysdykcja pochodzi z bardzo czytelnego prawa angielskiego,
- często chodzi o kraje i gospodarki wyspiarskie,
- wyróżniający się poziom infrastruktury,
- wyróżniający się poziom bankowości i brak ograniczeń dewizowych,
- liberalny klimat przedsiębiorczy i prawny z minimalną ingerencją ze strony urzędów,
- kładziony nacisk na zachowanie dyskrecji i anonimowości,
- lokalizacja w pobliżu wielkich rynków (np. Gibraltar i Wyspy Normandzkie w Europie, kraje karaibskie wobec Ameryki, Singapur, Labuan i Hong Kong w Azji, itd.)
- stabilizacja polityczna i ekonomiczna kraju,
- nowoczesne środki łączności i dobre połączenia komunikacyjne,
- spełnienia indywidualnych oczekiwań inwestorów (serwis lingwistyczny, usługi profesjonalnych doradców, istnienie umów podatkowych, akceptacja statusu cudzoziemca, możliwość zakupu nieruchomości).
Charakterystyczną cechą oazy podatkowej jest to, że kapitał tam zdeponowany nie tkwi bezczynnie, lecz jest przeznaczany na inwestycje w strefach o dużej rentowności, a niskim opodatkowaniu.
Stabilizacja ekonomiczna i polityczna jest jednym z kardynalnych warunków, jakie muszą spełniać oazy podatkowe. Nikt nie będzie skłonny angażować kapitału ani lokować wkładów w krajach, w których może być przeprowadzona nacjonalizacja lub którym grozi załamanie gospodarcze. Podobnie przyjmuje się problem zmian politycznych, szczególnie gdyby przewagę uzyskały orientacje lewicowe czy radykalne. Również destabilizacja militarna czy konflikty zbrojne eliminują kraje z grona oaz podatkowych.
Ryzyko polityczne ma decydujące znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przeniesieniu wartości majątkowych za granicę. Małe kraje, w których można łatwo dokonać przewrotu wojskowego, uważane są za mniej bezpieczne od byłych kolonii, powiązanych wieloma nićmi z metropolią. Kolonie takie są również, jak wykazuje praktyka byłych posiadłości brytyjskich, mniej narażone na niebezpieczeństwo ze strony silniejszych sąsiadów. W rezultacie np. Bermudy uważa się za bardziej bezpieczne niż Wyspy Bahama, mimo że w obu krajach nie można wykluczyć niepokojów rasowych. Z dużą powściągliwością traktowane są dyktatury. Oferuje się tam często korzystne warunki podatkowe, ale jednocześnie należy się liczyć z możliwością radykalnego przewrotu i nacjonalizacją.
Przy ocenie stabilizacji politycznej korzystać można w praktyce z dwu wskaźników. Pierwszym jest indeks BERI, opracowany przez prof. F. T. Haneva z uniwersytetu w Delaware. Drugim ocena instytucji zwanej Freedom House.
Indeks BERI opiera się na ocenie klimatu inwestycyjnego w 45 krajach na podstawie różnych kryteriów, z których najważniejszym jest stabilizacja polityczna. Ocenę sporządzają miarodajni eksperci. Wielu z nich ma fachowe doświadczenie w prowadzeniu operacji finansowych.
Freedom House ma siedzibę w Nowym Jorku. Instytucja ta ocenia wszystkie kraje według przestrzegania przez nie praw politycznych i obywatelskich oraz statusu obowiązujących swobód demokratycznych. Mimo iż oceny te nie są sporządzane bezpośrednio na użytek podatników, to stanowią bardzo przydatne narzędzie przy podejmowaniu decyzji o wyborze oazy podatkowej.
Obowiązywanie i zagwarantowanie ścisłej tajemnicy bankowej jest wspólną cechą oaz podatkowych. Dzięki liberalnemu charakterowi prawa bankowego istnieje z jednej strony łatwość i dostępność otwierania kont bankowych, z drugiej zaś poprzez bezwzględny obowiązek zachowania tajemnicy zapewnione jest maksimum bezpieczeństwa i dyskrecji przeprowadzanych operacji.
Przepisy prawa bankowego zawierają często rozgraniczenie finansowej działalności krajowej i międzynarodowej. Międzynarodowa działalność finansowa, której głównym segmentem jest działalność bankowa, korzysta ze statusu eksterytorialności, chroniącej ją przed restrykcjami i niedogodnościami. Kraje stosujące tę politykę zwane są „oazami bankowymi”.
Ustawodawstwo tych państw chroni nie tylko tajemnicę rachunków bankowych, ale także właścicieli tych rachunków. Udzielanie jakichkol­wiek informacji uznawane jest najczęściej za naruszenie prawa. Niezmiernie trudno jest zidentyfikować osoby deponujące swoje fundusze w bankach tych krajów. Jeszcze trudniej odkryć tożsamość właścicieli samych banków. Oferując pełną tajemnicę klientom, pozwalają one akumulować bogactwo bez znaczniejszego ciężaru podatkowego. Do takich krajów należy m.in. Szwajcaria.
Ogromna różnica w porównaniu Szwajcarii z innymi krajami sprowadza się do tego, że organy podatkowe nie mają bezpośredniego dostępu do rachunków bankowych poszczególnych klientów. Jeśli organ podatkowy potrzebuje informacji o rachunkach bankowych podatnika, to musi się zwrócić bezpośrednio do niego, a nie do banku.
Wysoki stopień utajnienia operacji w bankach szwajcarskich nie oznacza jednak, iż od banków tych żąda się mniej informacji niż za granicą. Szczególnie operacje związane z praniem brudnych pieniędzy narzuciły ściślejsze wymogi dotyczące znajomości klienta oraz nieustanny nadzór nad jego transakcjami. Banki mają prawo przekazać organom karnym informacje o kliencie, jeśli w dobrej wierze doszły do przekonania, iż był on lub jest związany z działalnością kryminalną.
Znaczna część kapitału wpływającego do Szwajcarii z zagranicy pochodzi z innych oaz podatkowych. Obliczenia wskazują, że ok. 40% wszystkich szwajcarskich transakcji bankowych wiąże się z oazami3. W celu zachowania maksimum ostrożności i dyskrecji dokonywanych operacji bankowych wprowadzono specjalne rozwiązania w postaci kont na numer lub pseudonim. System ten pozwala zwiększyć poufność konta, ale nie może je uczynić całkowicie anonimowym. Posiadacz konta jest zawsze znany bankowi.
W skali światowej za najbardziej anonimowe systemy kont uchodzą te, przy których bankier nie zna swego klienta. Takim jest w Japonii konto z pieczęcią natsu-in, przy którym klient identyfikowany jest poprzez swą pieczęć. Drugim jest stosowany w Austrii system pod nazwą Uberbringer Sparbuchen polegający na korzystaniu ze specjalnych dokumentów na okaziciela.
Jednak nawet bardzo szczelne przestrzeganie tajemnicy bankowej nie decyduje o bezpieczeństwie wkładów i operacji bankowych. Na świecie prowadzone są rankingi najbardziej solidnych banków, w których wkłady są najbezpieczniejsze. Ranking taki sporządzany jest m. in. przez londyńską firmę IBCA i jest respektowany w skali światowej. W przyjętej 17-stopniowej skali najwyższą oceną jest 1.
Brak restrykcji dewizowych wiąże się ściśle z funkcjonowaniem systemu bankowego w oazach podatkowych oraz dokonywanymi operacjami finansowymi. Prawie wszędzie tam nie obowiązuje kontrola dewizowa, pod warunkiem że nie prowadzi się interesów na terenie samej oazy. Jeśli jednak istnieją jakiekolwiek ograniczenia w tym względzie, klienci żądają, aby obowiązywał wolny transfer środków pieniężnych i aby środki te nie musiały być przetrzymywane na lokalnych kontach.
Drugi z wymienionych warunków ma głębsze uzasadnienie meryto­ryczne. Żądanie, aby wkłady i fundusze inwestycyjne były przetrzymywane tylko na kontach bankowych w oazie, stwarza duże niebezpieczeństwo, ponieważ klient może być narażony na presję gospodarczą i polityczną. Tymczasem uwalnianie się od podatków i równoczesne ryzyko utraty kapitału byłoby nielogiczne.
Nowoczesne środki łączności i dobre połączenia komunikacyjne wiążą się z infrastrukturą kraju. Oaza podatkowa jest tym bardziej atrakcyjna im wyższy jest poziom tych usług. Z reguły oazy dysponują sprawnymi środkami telekomunikacji, które umożliwiają błyskawiczny kontakt, niezbędny przy transakcjach finansowych. Na przykład Wyspy Kajmany oferują nowoczesne automatyczne połączenia ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą czy Wielką Brytanią.
Podobnie wysoki standard muszą reprezentować połączenia komunikacyjne. Atutem oaz są połączenia lotnicze, pozwalające na szybki i wygodny kontakt osobisty. Te same Kajmany oferują dwa loty dziennie na Florydę. Ponadto liczne przeloty czarterowe, świadczone ze Stanów Zjednoczonych, umożliwiają transport dużych sum do banków na Karaibach. Podobna sytuacja występuje w Panamie i Hongkongu. Nawet jeśli brak jest połączeń morskich, jak w przypadku Szwajcarii, to linie lotnicze i lądowe środki komunikacji zapewniają znakomity standard.
Przykładami negatywnymi mogą być australijskie samozwańcze księstwa River Hutt i Nauru. River Hutt przysparza znacznych dochodów swym założycielom dzięki sprzedaży tytułów i swobodzie podatkowej, ale 50% przesyłek tam adresowanych ginie. Powodem jest m. in. fakt, że poczta australijska nie akceptuje znaczków tego księstwa. O Nauru mówi się, że można je znaleźć jedynie pomiędzy godziną drugą a piątą i to w czasie odpływu. Dojazd tam pochłania bardzo wiele czasu i jest kosztowny. Podobnie rzecz ma się z Anguillą.
Dogodny system prawny ma decydujący wpływ na wybór formy spółki oraz jej funkcjonowanie. Zasadniczo można powiedzieć, że wszystko, co należy lub należało do Europy kontynentalnej podlega prawu kontynentalnemu, tzn. skodyfikowanemu prawu cywilnemu nawiązującemu do prawa rzymskiego lub kodeksu Napoleona. Natomiast terytoria związane z koroną brytyjską lub jej byłe kolonie stosują zupełnie odrębny system Common Law, który jest prawem zwyczajowym, swego rodzaju prawem sędziowskim, w którym prawo jest stanowione wcześniejszymi orzeczeniami.
I tak: Szwajcaria, Liechtenstein, a także kontrolowane przez Holandię wyspy karaibskie (np. Antyle Holenderskie) używają prawa kontynen­talnego. Byłe lub obecne kolonie brytyjskie lub też terytoria znajdujące się pod wpływem Anglii, jak Bahama, Bermudy, Wyspy Dziewicze, Kajmany, Gibraltar, Hongkong i wyspy na Kanale La Manche podlegają systemowi Common Law.
W Stanach Zjednoczonych - w związku z ich historycznym rozwojem - oba systemy działają obok siebie. W Luizjanie, która kiedyś była francuska, do dnia dzisiejszego częściowo jeszcze stosowane jest prawo kontynentalne. Inne części Stanów Zjednoczonych zaakceptowały system Common Law. Prawo stowarzyszeń Liberii i Panamy jest niemal dosłownie „przepisane” z byłego prawa stanu Delaware.

podatek od nieruchomości - jeden z trzech podatków z ustawy z 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, którego przedmiotem jest majątek - budynek, budowle i grunt nie związany z działalnością rolną lub leśną; w projektach jego zmiany planuje się upowszechnienie wartościowej podstawy opodatkowania nieruchomości, opartej o kataster nieruchomości. Wpływy z tytułu podatku od nieruchomości, podobnie zresztą jak i z pozostałych podatków majątkowych są stosunkowo pewne. Dochody płynące z tego podatku nie są jednak elastyczne, gdyż nie łatwo wpłynąć w krótkim okresie na rozwój źródeł tego podatku, przy czym wydajność tych źródeł nie dostosowuje się do zmieniających się potrzeb gmin. Ponadto źródła podatku od nieruchomości są nierównomiernie rozłożone w przekroju gmin, co sprawia, że jest on szczególnie niedogodny dla gmin słabo zagospodarowanych. W literaturze często postuluje się przeprowadzenie reformy podatku od nieruchomości, aby uczynić z niego nie tylko źródło zasilania budżetów gmin, lecz także instrument, którym organy gminne mogłyby się posługiwać w stosunku do wszystkich właścicieli i użytkowników, zarówno nieruchomości, jak i gruntów, wpływając na racjonalną gospodarkę w tym zakresie, rozpatrywaną z punktu widzenia interesów gminy. Podatek ten mógłby odegrać szczególną rolę w dużych miastach, w których z reguły występuje brak terenów i silna tendencja rozwoju budownictwa mieszkaniowego oraz różnych form działalności gospodarczej. Konstrukcję prawną tego podatku reguluje ustawa z 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9, poz.31 z późn. zm.). Górne granice stawek określa bowiem corocznie MF, w drodze rozporządzenia. Kształt działania na obszarze działania gminy określa także uchwała rady gminy w zakresie dotyczącym stawek podatkowych oraz ewentualnych zwolnień z opodatkowania. Zgodnie z wyżej wymienioną ustawą obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które pozostają w określonym stosunku prawnym do nieruchomości, w szczególności są jej właścicielami, posiadaczami samoistnymi lub zależnymi, a także zarządcami i użytkownikami wieczystymi nieruchomości.) Przedmiotem opodatkowania zgodnie z ustawą są budynki lub ich części, budowle lub ich części przeznaczone na działalność gospodarczą inne niż rolnicze lub leśne, lub grunty objęte tymi przepisami. Cele wiązane z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolniczą lub leśną, grunty pod jeziorami, grunty zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrownie wodne.
Podstawą wymiaru w podatku od nieruchomości stanowi, bądź powierzchnia użytkowa budynków lub ich części, dla budowli ich wartość ustalona dla potrzeb amortyzacyjnych na dzień 1 stycznia roku podatkowego, lub w szczególnych przypadkach ich wartość rynkowa, natomiast dla gruntów powierzchnia ich gruntów. Stawki w tym podatku określa rada gminy (jak wspomniano wyżej). Wysokość stawek podatku od nieruchomości uzależniona jest od tego, jakiego przedmiotu opodatkowania stawki dotyczą, a także od tego, jaki jest charakter i przeznaczenie opodatkowanej nieruchomości. Stawki podatku w odniesieniu do budynków i gruntów są stawkami kwotowymi. Rada gminy określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że podatek ten nie może przekroczyć rocznie:
1) od budynków mieszkalnych lub ich części - 0,46 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
2) od budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna, z wyjątkiem budynków lub ich części przydzielonych na potrzeby bytowe osób zajmujących lokale mieszkalne, oraz od części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - 15,86 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
3) od budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym - 7,38 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
4) od pozostałych budynków lub ich części - 5,29 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
5) od budowli - 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4-6,
6) od gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolnicza lub leśna, z wyjątkiem związanych z budynkami mieszkalnymi - 0,56 zł od 1m2 powierzchni,
7) od gruntów:
· będących użytkami rolnymi nie wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 i z 1994 r. Nr 1, poz. 3 i z 1996 r. Nr 91 poz. 409), wykorzystywanych na cele rolnicze - 0,05 zł od 1m2 powierzchni,
· pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych - 3,09 zł od 1 ha powierzchni,
· pozostałych - 0,08 zł od 1 m2 powierzchni.
W podatku rada gminy może zastosować pewne zwolnienia. Podatek od nieruchomości nie jest konkurencyjny w stosunku do podatków uiszczanych do budżetu państwa. Uznawany jest on za najbardziej wydajny podatek lokalny.

Zbiór wszystkich podatków i związane z nimi przepisy obowiązujące w danym kraju nazywamy systemem podatkowym. Kształt tego systemu, a zatem liczba podatków, ich konstrukcja i wzajemne powiązania między nimi mają duży wpływ na warunki prowadzenia działalności gospodarczej, możliwości rozwoju gospodarczego kraju i w rezultacie na warunki życia wszystkich obywateli.
Obecnie obowiązuje w Polsce 8 ustaw nakładających obowiązki podatkowe; jeśli wliczyć wpłaty z zysku i opłatę skarbową - to regulacji jest 10. Konstytucja nakazuje, aby podatki były nakładane wyłącznie w drodze ustawy.
Zasady funkcjonowania systemu podatkowego (procedury, informacja, ochrona tajemnicy itp.) reguluje uchwalona w sierpniu 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Na prawną infrastrukturę systemu podatkowego składają się też ustawy przyznające podatnikom przywileje, w tym tzw. ustawy związkowe; umowy międzynarodowe, w tym 63 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz - wskazane ustawami - rozporządzenia wykonawcze.
Uchwalona w 1997 r. Konstytucja RP ostatecznie potwierdziła, że do przepisów prawa podatkowego nie zalicza się wszelkiego rodzaju zarządzeń, obwieszczeń, okólników czy pism wyjaśniających. Obowiązują one wyłącznie jednostki podległe wydającemu zarządzenie, a nie podatników.
Na polski system podatkowy składa się dziś 11 tytułów podatkowych, czyli rodzajów podatków. Dochodami budżetów gminnych są także 4 rodzaje opłat, które co prawda nie noszą wszystkich cech podatku, jednak stosuje się do nich przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Do elementów polskiego systemu podatkowego trzeba też zaliczyć quasi-podatki, nazywane składkami, a w tym przede wszystkim składkę na ubezpieczenie społeczne (ZUS).
Z punktu widzenia podatnika, najistotniejszy jest podział podatków na dwie grupy:
podatki bezpośrednie, czyli takie, które są obliczane od indywidualnego dochodu, przychodu, czy majątku.
Do głównych podatków bezpośrednich zaliczamy:
§ podatek dochodowy od osób fizycznych (z ang. PIT),
§ podatek dochodowy od osób prawnych (z ang. CIT),
§ podatek od spadków i darowizn,
§ podatek rolny,
§ podatek leśny,
§ podatek od nieruchomości,
§ podatek od środków transportu,
§ podatek od posiadania psów.
podatki pośrednie, czyli takie, które są wliczane w cenę towaru lub usługi. Płatnikiem tych podatków są sprzedawcy, jednak faktycznie obciążają one ostatecznego konsumenta.
Do tej kategorii zaliczamy:
§ podatek od towarów i usług, zwany także podatkiem od wartości dodanej (z ang. VAT),
§ podatek akcyzowy,
§ podatek od gier.
Opłaty, które w pełni stanowią dochód gmin, a są ponoszone przez przedsiębiorstwa i osoby fizyczne, to:
opłata skarbowa, czyli należność pobierana przy załatwianiu spraw przez organy administracji rządowej i samorządowej, oraz od niektórych czynności cywilnoprawnych;
opłata targowa, według stawek i reguł określonych przez gminę,
opłata administracyjna, czyli rodzaj lokalnej opłaty skarbowej,
opłata miejscowa, zwana też turystyczną, czy klimatyczną, bywa wprowadzana - za zgodą wojewody -w niektórych gminach o szczególnych walorach naturalnych.
Podstawową grupę dochodów własnych stanowią podatki i opłaty lokalne. Podatki lokalne możemy podzielić na regulowane przez państwo i ustalone przez samorządy terytorialne. Metody regulowania podatków lokalnych przez państwo mogą być rozmaite. Organy państwowe dokonują doboru podatków, które mogą wpływać do budżetów samorządowych, co znajduje wyraz w ustawach. Mają one charakter w pełni obligatoryjny lub też organy samorządowe wybierają z „listy” ustalonej przez państwo te podatki, które są ze względu na warunki danego samorządu terytorialnego - najbardziej dogodne. Podatki lokalne regulowane przez organy państwowe są nadal - mimo oddania ich do dyspozycji samorządów - instrumentem polityki finansowej państwa wobec jednostek gospodarczych, gdy wpływy z tych tytułów są ustalone w oparciu o elementy techniki podatkowej określane ogólnie obowiązującymi przepisami prawnymi. Nie są to więc dochody swobodnie kształtowane przez organy samorządowe. Samorządy mogą jednak wpływać na ich wysokość, szczególnie, gdy pozostawia się im swobodę doboru stawek lub możliwość wyboru stawek w granicach ustalonych przez państwo, decyzje dotyczące ulg i zwolnień itp. Ponadto organy samorządowe mogą pośrednio wpływać na wysokość dochodów z tytułu omawianych podatków i opłat przez oddziaływanie na rozwój procesów społeczno - gospodarczych, kształtujących podstawę opodatkowania. Podatki ustalone przez samorządy terytorialne charakteryzują się tym, że o ich rodzaju, konstrukcji i wprowadzeniu decydują same samorządy, Opłaty lokalne typu publicznoprawnego charakteryzują się tym, ich rodzaje i konstrukcja są ustalone albo przez państwo w sposób jednolity dla wszystkich samorządów terytorialnych, albo rodzaje opłat ustala państwo, a samorząd terytorialny decyduje o stawkach lub też samorząd ustala zarówno ich rodzaje, jak i konstrukcję. W dwóch ostatnich przypadkach wpływy z opłat mogą kształtować się rozmaicie w przekroju poszczególnych samorządów. Omawiając problematykę dochodów i opłat lokalnych, należałoby precyzyjnie określić co rozumiemy pod pojęciem „dochodu podatkowego gmin”. Otóż dochodem podatkowym gmin należałoby określić przymusowe świadczenie pieniężne o charakterze ogólnym, bezzwrotnym, nieodpłatnym, pobierane przez jednostki samorządu terytorialnego w całości lub w części. Świadczenia takie nakładane są na podstawie aktów normatywnych o charakterze ustawowym oraz w trybie samoopodatkowania mieszkańców. Dochody podatkowe gmin można klasyfikować w różny sposób, na podstawie zróżnicowanych kryteriów. Podziałem dochodów podatkowych gmin ze względu na kryterium prawne - ich związku z budżetem gmin w całości lub w części jest ich podział na podatki samorządowe i udziały w podatkach państwowych. Dokonując podziału według charakteru ekonomicznego podatków, dzieli się je na ogół na grupy zbliżone swą konstrukcją, umieszczając je:
- po pierwsze, w grupie podatków bezpośrednich lub pośrednich wyróżnionych z punktu widzenia tożsamości osoby podatnika formalnego i rzeczywistego,)
- po drugie, dzieląc je według przedmiotu opodatkowania na przychodowe, dochodowe, majątkowe, od wydatków.
Mniejsze znaczenie odgrywają inne podziały - np. podatki zwyczajne, którymi jest większość podatków samorządowych i nadzwyczajne lub obligatoryjne i rzadziej występujące w systemach podatkowych- fakultatywne. Ze względu na osobę podatnika można z kolei wyróżnić podatki pobierane od osób fizycznych i osób prawnych. Podstawowym (wymienionym wyżej) podziałem podatków, który odnosi się do wszystkich podatków, w tym także do podatków lokalnych jest ich podział na podatki bezpośrednie i pośrednie. Bowiem podatki bezpośrednie są związane z wysokością osiąganych dochodów i wynagrodzeń oraz z wysokością istniejącego majątku. Do podatków tych zaliczamy podatki dochodowe, przychodowe, podatki gruntowe i majątkowe. Podatkami pośrednimi są podatki, które w sposób wtórny wskazują na domniemane istnienie dochodu i są one pobierane od dokonywanych dochodów. Zaliczamy do nich również podatki przychodowe, konsumpcyjne i obciążenia akcyzowe. Z punktu widzenia techniki poboru, podatkami bezpośrednimi są te podatki, które płacone są przez osoby bezpośrednio zobowiązane do tego przez istniejące przepisy prawne, natomiast podatki pośrednie płacą osoby nie zobowiązane bezpośrednio do ich płacenia. Z punktu widzenia przerzucania podatków - do bezpośrednich zalicza się te podatki, które nie mogą być przerzucane na inne osoby, lub przerzucane być nie powinny. Podatki pośrednie natomiast mogą być przerzucane. Wśród dochodów podatkowych gmin gminy przeważają podatki bezpośrednie.

W polskim systemie finansów publicznych, a co za tym idzie samorządowym zachodzą wciąż idące zmiany, wynikające z przemian ustrojowych. Konieczne jest zatem ciągłe i wnikliwe śledzenie zmian, a zwłaszcza nieustannie zmieniających się przepisów prawnych, które wyznaczają ramy systemu finansowego.
Zasady ustrojowe i finansowe samorządu terytorialnego powołanego w Polsce w 1990 roku określiła ustawa z 8 marca 1990 r. o zmianie konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 16, poz. 94). Odnośnie dochodów samorządu ustawa ta stanowiła, że gmina posiada dochody własne i inne o charakterze uzupełniającym. Głównymi elementami dochodów własnych były podatki przekazane gminom.
Pojęcie dochodów własnych nie jest jednoznaczne. Niekiedy pojęcie te traktuje się bardzo wąsko, obejmując inne dochody pochodzące ze źródeł, na które organy samorządowe mogą wywierać wpływ, decydując o ich wprowadzeniu lub co najmniej określając konstrukcję prawną tych dochodów. W szerszym ujęciu w skład dochodów własnych włącza się dochody pobieranych ze źródeł znajdujących się na terenie działania danego samorządu, przekazywanych do jego dyspozycji w całości i bezterminowo z mocą prawa.
To, że dochody własne pochodzą ze źródeł znajdujących się na terenie działania danego samorządu terytorialnego stwarza warunki do oddziaływania przez organy samorządowe na wydajność tych źródeł a w efekcie można oczekiwać odpowiedniego wzrostu dochodów budżetowych. Z tą cechą dochodów własnych wiąże się jednak dalsze konsekwencje: wysokość tych dochodów jest uzależniona od stanu zagospodarowania terenu - im teren jest mniej gospodarczo rozwinięty, tym mniejsza możliwość uzyskania dochodów własnych i odwrotnie.
Wydaje się, że dochody gminy można podzielić na trzy główne grupy: dochody publiczno- prawne, dochody prywatno-prawne i dochody o charakterze zwrotnym.)
Dochody publiczno-prawne przypadają gminom lub innym związkom samorządu terytorialnego na podstawie stosunku prawnego o charakterze publicznym. Prawo do wykorzystania tych uzyskają gminy bezpośrednio z ustawy przydzielającej gminom określone podatki, udziały w podatkach, opłaty, dotacje, subwencje. Jednakże uzyskanie przez gminę niektórych dochodów publiczno-prawnych (np. dotacji, subwencji) uzależnione jest od tego, czy spełnione zostały określone warunki wyznaczone przez ustawę (np. czy zachodzą warunki odnoszące się do potencjału podatkowego gminy, czy gmina przekazała na rzecz realizowane inwestycji wymaganą ustawowo część dochodów własnych, itp.).
Dochody prywatno-prawne osiąga gmina wykorzystując - jako właściciel - należące do niej mienie komunalne. Gmina jako właściciel może poszczególne składniki swego majątku wynająć, wydzierżawić, oddać w użytkowanie wieczyste, wnieść jako udział lub wkład do spółki lub spółdzielni, może powołać przedsiębiorstwo lub zakład, może też sprzedać odpowiedni składnik mienia komunalnego. Dochody owe gmina uzyskuje na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych lub innych czynności prywatno-prawnych określonych przepisami prawa cywilnego lub handlowego.
Zestawienie dochodów gmin przewidzianych przez ustawę z 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin - oraz przez powiązane z nimi inne ustawy (zwłaszcza ustawy podatkowe) - przedstawia się następująco:
Do dochodów publiczno-prawnych należą:
Podatki pobierane przez organy gminy:
podatek od nieruchomości położonych na terenie gminy,
podatek rolny,
podatek leśny,
podatek od środków transportowych,
podatek od posiadania psów,
opłata targowa,
opłata miejscowa,
samopodatkowanie mieszkańców.
Podatki stanowiące dochody gminy pobierane przez organy finansowe państwa - urzędy skarbowe:
podatek opłacony w formie karty podatkowej od działalności gospodarczej osób fizycznych,
podatek od spadku i darowizn,
opłata skarbowa.
Udziały gmin w podatkach i opłatach:
udział w powszechnym podatku dochodowym od osób fizycznych, (od 1 stycznia 1997 r. udział ten wynosi 10 %),
udział 5 % w podatku od osób prawnych,
udział 60 % w opłacie eksploatacyjnej pobieranej w związku z wydobywaniem kopalin, surowców mineralnych i od innej działalności. Opłata ta przewidziana jest w przepisach prawa geologicznego i górniczego.
Opłaty, ceny, kary pobierane przez urząd gminy oraz komunalne organy i jednostki organizacyjne:
opłata administracyjna,
różne opłaty,
ceny związku z działalnością gospodarczą komunalnych jednostek organizacyjnych (np. zakładów budżetowych),
opłaty za korzystanie z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej,
kary, grzywny.
Subwencja ogólna na finansowanie zadań własnych gminy przekazywana gminom przez Ministra Finansów w ratach miesięcznych, złożona z:
subwencji wyrównawczej, przekazywanej gminom słabszym finansowo,
subwencji ogólnej, przekazywanej każdej gminie w Polsce (a więc nie tylko słabej finansowo), której wysokość uzależniona jest od przeliczeniowej liczby mieszkańców tej gminy,
subwencje na zadania oświatowe skierowanej na finansowanie szkół podstawowych przekazanych gminom jako zadania własne.
Dotacje celowe z budżetu państwa lub środki z państwowego funduszu celowego:
dotacje celowe z budżetu państwa na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej,
dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych gmin,
środki przekazywane gminie z państwowych funduszy celowych (np. z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).
Do dochodów prywatno-prawnych uzyskiwanych przez gminę lub działającą w strukturze samorządu komunalną jednostkę organizacyjną należą:
Czynsze z najmu i dzierżawy,
Opłaty z tytułu oddania gruntu stanowiącego własność gminy w użytkowanie wieczyste lub w zarząd,
Wpływy ze sprzedaży nieruchomości gminnych,
Opłaty adiacenckie i opłaty za niezabudowanie lub niezagospodarowanie gruntów w określonym terminie,
Zyski z gminnych zakładów i spółek,
Dochody z prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych,
Odsetki od środków na rachunkach bankowych,
Inne dochody o charakterze majątkowym.
Dochody budżetów samorządowych charakteryzują się pewnymi cechami, które różnią je od dochodów budżetu państwa. Dochody te nie maja jednolitego charakteru, najogólniej można wyodrębnić wg innego kryterium dwie ich grupy: dochody własne i dochody uzupełniające.)